Historia wczoraj i dzisiaj, historia brudu i czystości

qwertyuiopasdfghjklzxcvbnmqwerty uiopasdfghjklzxcvbnmqwertyuiopasd fghjklzxcvbnmqwertyuiopasdfghjklzx cvbnmqwertyuiopasdfghjklzxcvbnmq wertyuiopasdfgh...

24 downloads 830 Views 816KB Size

qwertyuiopasdfghjklzxcvbnmqwerty uiopasdfghjklzxcvbnmqwertyuiopasd fghjklzxcvbnmqwertyuiopasdfghjklzx cvbnmqwertyuiopasdfghjklzxcvbnmq I wykład wertyuiopasdfghjklzxcvbnmqwertyui Historia wczoraj i dzisiaj, historia brudu i czystości opasdfghjklzxcvbnmqwertyuiopasdfg hjklzxcvbnmqwertyuiopasdfghjklzxc vbnmqwertyuiopasdfghjklzxcvbnmq wertyuiopasdfghjklzxcvbnmqwertyui opasdfghjklzxcvbnmqwertyuiopasdfg hjklzxcvbnmqwertyuiopasdfghjklzxc vbnmqwertyuiopasdfghjklzxcvbnmq wertyuiopasdfghjklzxcvbnmqwertyui opasdfghjklzxcvbnmqwertyuiopasdfg hjklzxcvbnmrtyuiopasdfghjklzxcvbn mqwertyuiopasdfghjklzxcvbnmqwert yuiopasdfghjklzxcvbnmqwertyuiopas

Podręczniki 1.

Literatura podstawowa: 

„Higiena. Podręcznik dla studentów wydziałów Kosmetologii” E. Murawskaciałowicz, M. Zawadzki

 2.

„Wybrane problemy higieny i ekologii człowieka„ pod red. E. Kolarzyk

Literatura uzupełniająca: 

„Historia brudu” K. Ashenburg



„Myć się czy wietrzyć? Dramatyczne dzieje higieny od starożytności do dziś” M. Sokołowska



„Sterylizacja zasobów medycznych” J. Huys



„Edukacja prozdrowotna” J. Gromadzka-Ostrowska Higiena wczoraj i dziś, historia brudu i czystości.

Higiena – czystość, zdrowie (gr. hygeinos- leczniczy) - dział medycyny badający wpływ środowiska na zdrowie fizyczne i psychiczne człowieka. Higiena dzieli się na wiele dziedzin: higiena osobista, psychiczna,

szkolna, hodowli zwierząt,

komunalna, społeczna , pracy oraz żywności i żywienia. Starożytna Grecja 

Domy kąpielowe: skromne i kameralne , ale dostępne publicznie



W gimnazjonie dodatek do zajęć sportowych- tylko dla mężczyzn. Tylko woda zimna



Labrum (umywalka) w prawie każdym domu-- umywalnia, wanny czasami.



Kąpiel jako element rytuałów przejścia; kąpiel noworodka i matki, kąpiel oblubieńców , obmywanie zwłok oraz kąpiel członków rodziny i służby zmarłego



Łaźnie publiczne- prawdziwa gratka dla malarzy, balnea – łaźnie publiczne. Prysznice, wanny

Rzymianie wodę uwielbiali 

Termy: baseny z ciepłą, gorącą i zimną wodą, po ćwiczeniach fizycznych i „skrobaniu”;



Wstęp bezpłatny lub za symboliczną opłatą;



Sąsiedztwo domów publicznych.

Wszystkie szkoły filozoficzne znajdowały się w okolicach gimnazjonów-- blisko łaźni. Używano oliwy, później osypywano się piachem bądź popiołem, po treningu używano. Strigil – urządzenie do skrobania ciała, metalowe lub drewniane. Kąpiel- znaczenie symboliczne i religijne . Przyjmowanie gościa. Ablucje- kąpiele. Spartanie- długie kąpiele, tylko zimna woda. Termy:



Kompleksy termalne jako cesarski dar dla Rzymian,



Termy Trajana : budynek kąpielowy otoczony przez szatnie, restauracje , biblioteki. Sale wykładowe i gimnastyczne,



Termy Karakalli i Dioklecjana.

Bogactwo: marmury , granity, złote freski; szatnie. PALESTRA -miejsce do uprawiania sportów Kadarium- pomieszczenie z gorącą wodą Frikdarium- z zimną wodą Skrobanie  

wstęp bezpłatny lub za symboliczną opłatą Sąsiedztwo domów publicznych

Nowinki technologiczne 

Akwedukty (w Rzymie 9 w 100 roku p.n.e.),



System centralnego ogrzewania- hypokaustum - ogrzewanie pomieszczeń- ścienne lub podłogowe,



Wynalazek rzymskiego betonu ( I wiek p.n.e.).

Rury ołowiane. Bezpośrednio podgrzewana w nich woda do basenów. Kopie łaźni rzymskich 

Sauna fińska,



Turecki hamam.

Upadek imperium rzymskiego- zmierzch kąpieli     

Narodziny Chrześcijaństwa- jedynej religii bez kodeksu czystości, Pierwsi Chrześcijanie korzystali z łaźni rzymskich, ale tylko w okryciu i z przedstawicielami tej samej płci, umiłowanie ascezy (od III w), chrzest „czyste ciało i suknia kryją nieczystą duszę” (Paula, przeorysza żeńskiego klasztoru w Betlejem – podkreślano czystość duszy a nie ciała).

Brud- chrześcijański atrybut świętości:     

Alusia- „stan nieumycia”, „kąpiel odnowy” (chrzest) jako jedyna dopuszczalna forma oczyszczenia, w zakonach kapano się 3 razy w roku : przed Wielkanocą, Bożym narodzeniem i w Święto Zesłania Ducha św., „woń świętego”, „nieskazitelnie brudni święci pomagali innym osiągnąć stan czystości”.

Higiena a inne religie 

Judaizm – rytualne obmycie zmazy niemoralnego postępowania,



Żydowskie mykwy – nakaz oczyszczenia kobiet 7 dni po menstruacji,



W islamie dbałość o higienę osobistą stanowi ważny religijny nakaz,



Najczystsze miejsce we wczesnośredniowiecznej Europie – Hiszpania za czasów panowania Arabów.

Kult czystych rąk 

Wiek XI to początek zmian w higienie średniowiecznej,



Posiłki spożywano bez użycia sztućców, dlatego też mycie rąk zaczęto postrzegać jako przejaw kultury i obycia,



Po rękach najczystszymi częściami ciała była twarz i jama ustna,



Poradniki średniowieczne zalecały kąpiel niemowląt przynajmniej raz dziennie,



Starsze dzieci i dorośli kąpali się dużo rzadziej – w kościołach używano kadzideł w celu stłumienia „fetoru stłoczonych ciał”.

Powrót łaźni publicznych  Nagość. Powrót łaźni publicznych: 

do wyboru były dwa rodzaje łazienek : zwykła z kadzidłami i wannami oraz parowa , gdzie na piecu układano kamienie i polewano je wodą w ten sposób uzyskując parę,



łaźnie oferowały

dodatkowe usługi takie jak : strzyżenie , golenie , puszczanie krwi ,

opatrywanie ran , usuwanie zębów, stawianie baniek , 

Zdarzało się , że urządzano darmowe kąpiele dla ubogich,



członkowie cechów musieli kąpać się minimum raz na dwa tygodnie . Dodatkowo czas kąpieli był wliczony w godziny pracy,



Dużą popularnością cieszyły się kąpiele przedślubne , gdzie państwu młodym towarzyszyli przyjaciele.

Łaźnie w prywatnych posiadłościach : 

Początkowo gościowi , który przybył po męczącej podróży, proponowano na powitanie wodę do obmycia rąk , twarzy i stóp,



Później zazwyczaj ten przerodził się w propozycji pełnej kąpieli,



najokazalsze z rezydencji posiadały dwukomnatowy apartament kąpielowy ogrzewany za pomocą podłogowego lub ściennego hypocaustum. Jedno z pomieszczeń służyło za łaźnię parową, w drugim mieściły się kadzie do kąpieli.

„Nowa choroba wypryskowa”: 

zawitała w Europie pod koniec XV wieku



Kiła (syfilis, franca, przymiot, weneria, choroba neopolitańska, francuska, hiszpańska, indyjska, cdzoziemska, lubieżna dworska, sekretna, brzydka a od XVIII w. warszawska) znacznie ochłodziła zapał korzystania z łaźni i była początkiem ich upadku.

Czarna śmierć: 

Dżuma (zaraza morowa) ostra bakteryjna choroba zakaźna gryzoni i rzadziej innych drobnych ssaków, a także człowieka,



Zwana także „czarną śmiercią: od pojawiających się rozległych zmian martwiczozgorzelinowych w skórze, przyjmujących ciemną barwę,



największa epidemia przetoczyła się przez kraje europejskie w latach 1348- 1352 i zabiła co najmniej jedną trzecią mieszkańców Europy (ok 25 mln ludzi ).

Charakterystyczny ubiór ochronny lekarzy z maską w kształcie dziobu gdzie wkładano wonne olejki tłumiące fetor rozkładających się zwłok. Próba wyjaśnienia przyczyn epidemii: 

katastrofalna koniunkcja Saturna, Jowisza i Marsa, która sprawiała, że z ziemi i wód zaczynały się podnosić chorobotwórcze miazmaty, zatruwając atmosferę. Nieodporni ludzie wdychali skażone powietrze, rozchorowywali się i umierali,



Pod wpływem gorąca i wody w skórze otwierały się pory, przez które zaraza łatwo przenikała do organizmu. „Należy więc zakazać łaźni i kąpielisk” Niestety to podstawowe wówczas zalecenie lekarskie przypuszczalnie zwiększyło tylko żniwo ofiar, ponieważ im rzadziej myli się ludzie, tym lepszym i częstszym bywali siedliskiem dla Pulex irritans, gatunku pcheł, który jak się dziś uważa, przenosi bakterie dżumy ze szczurów na ludzi.

Dwa najbrudniejsze stulecia w dziejach Europy (XVI-XVIII w) 

przekonania o wrażliwości i kruchości ciała miały wpływ na modę i higienę. Nawet suche i nierozmiękczone wodą pory uznano za zbyt przepuszczalne, ubranie musiało być gładkie, gęsto tkane i dopasowane. Zaczęto również pokutować obawa przed wodą,



Problem spoconego ciała nie wymagał użycia wody, doskonale rozwiązała go zmiana bielizny oraz sukni,



Toaleta ograniczała się do mycia rąk , rzadziej twarzy i włosów. Reszta ciała była poddawana toalecie „suchej”,



francuska arystokracja używała ciężkich perfum , aby nie czuć fetoru sąsiednich ciał,



Biedacy nie mieli pieniędzy na gruntowne kąpiele, arystokracja nie kąpała się na skutek lekarskich zakazów.

O łaźniach i łazienkach: Architekt Savot (1662) „ możemy się bez nich obejść o wiele lepiej niż w starożytni z powodu użycia bielizny, która my posiadamy, a która służy do utrzymania w czystości ciała w sposób o wiele wygodniejszy niż można byłoby tego dokonać w łaźniach i łazienkach starożytnych , pozbawionych użytkowania i wygody, jaką daje noszenie bielizny”. Niemiecki lekarz Karol Flugge 1910 przekonywał studentów: „ liczne zanieczyszczenia dostające się (...)”

Kąpiele lecznicze : 

kąpiel w domu arystokrata odbywała się tylko na specjalne zlecenie i pod kontrolą medyka,



rozwój kurortów i spa z wodami mineralnymi, które słynęły w równej mierze jako ośrodki rozrywkowe, co lecznicze.

Woda: reaktywacja 

dobroczynny wpływ (zwłaszcza na męskość) zimnych kąpieli,



„od czystości tylko krok do bogobojności”,



kąpiele w rzekach i jeziorach, a od XVIII wieku również w morzach,



lecznicze właściwości wody morskiej,



Anglia- ziemia wolności , czystości, wygód i toalet,



coraz więcej ludzi myło się regularnie i uczyło dzieci dbać o czystość.

„Krzesło czystości” 

wynaleziony we Włoszech bidet do dnia dzisiejszego funkcjonuje pod francuska nazwa,



od połowy XVIII wieku bidety stały się obowiązkowym wyposażeniem każdego dworu,



bogaci arystokraci obdarowywali swoje kochanki bidetami, które przypominały prawdziwe dzieła sztuki.

Dbałość o higienę – przejaw postępu 

naukowcy odkryli ze skora pełni funkcje oddechowe i głosili iż regularne oczyszczanie porów woda jest niezbędne dla zachowania zdrowia, a nawet życia;



w XIX wieku zaczęło przybywać zwolenników codziennego mycia się. Początkowo w miednicy- misce, przy użyciu gąbki, z czasem coraz więcej osób wychwalało dobrodziejstwo pełnej kąpieli (dotyczy wyższych warstw społecznych);



pochodzenie społeczne można było poznać po zapachu – robotnicy i biedni nie mieli an warunków ani ochoty się myc.

„Kąpiel deszczowa” 

czyści arystokraci zaczęli wreszcie czuć nie przyjemny zapach brudnych biedaków;



lekarze zaczęli zauważać, iż brud jest przyczyna wielu chorób;



organy odpowiedzialne za zachowanie higieny;



Łaźnie publiczne (dla biednych darmowe lub symbolicznie płatne);



w 1883 na berlińskiej Wystawie Zdrowia Publicznego zaprezentowano urządzenie przypominające dzisiejszy prysznic. Mimo znacznych oszczędności wody, jakie udało się uzyskać stosując prysznice w łaźniach publicznych , przez długi czas nie cieszyły się one dużym zainteresowaniem.

Uwielbienie czystości- Ameryka XIX wieku 

upodobanie do innowacji i wszystkiego co nowe sprawino, iż w Stanach Zjednoczonych gorąca woda bieżąca oraz mydło toaletowe zaczęły cieszyć się dużą popularnością;



w nowo powstających miastach amerykańskich zakładano instalacje wodno-kanalizacyjne, i było to zdecydowanie łatwiejsze niż zaopatrywanie w bieżącą wodę mieszkających w starych

kamienicach europejczyków; 

w czasie wojny secesyjnej przekonano się , ze dbałość o higienę osobista ma związek ze zdrowiem – (udało się ograniczyć epidemie oraz spadek odsetek zakażeń szpitalnych).

Historia mydła 

pierwsza „substancje mydlana” uzyskiwano poprzez gotowanie razem łoju i popiołówgliniane cylindry służące do przechowywania takowej pochodzące z 2800 p.n.e. znalezione w Babilonie;



podobnie wytworzona substancje Egipcjanie używali do mycia ciała, ale już Grecy, rzymianie i później europejczycy stosowali ja tylko do prania ubrań i mycia podłóg, bo okazała się zbyt ostra i agresywna dla skory;



mydło toaletowe, otrzymywane z oliwy z oliwek, zaczęto wytwarzać w średniowieczu w pionierskich manufakturach w Marsylii (Włochy) i Hiszpanii. Ale był to towar luksusowy na który mało kogo było stać.

Historia mydła 

w XV-XVIII w unikano wody jak ognia , o mydle nie wspominając;



dopiero u schyłku XIX mydło toaletowe wróciło w pełni do łask . Stało się to możliwe dzięki kilku technicznym innowacjom: pozyskiwanie sody amoniakalnej z soli, a nie jak wcześniej z popiołu (mydło stało się tańsze, delikatniejsze i bardziej zbite) szersze zastosowanie oliwy z oliwek oleju z nasion bawełny, kokosowego i palmowego ( ładniejszy wygład);



jedne z pierwszych przebojów na rynku to mydło Ivory (kość słoniowa) i Palmolive.

Łazienka- wymiernik luksusu 

w 1829 r. otworzono w bostonie hotel, który jako pierwszy oferował gościom osiem piwnicznych „pokoi łaziebnych”;



kolejne nowopowstałe hotele prześcigały się w luksusowych apartamentach, a w 1908 powstał hotel, który mógł się pochwalić : łazienka w każdym numerze”;



od początku XIX w łazienki zaczęły się pomału pojawiać w prywatnych domach;



w 1940 ponad 55 % amerykańskich rodzin dysponowało już własną w pełni wyposażona łazienka . W europie sytuacja przedstawiała się dużo gorzej : w 1931 tylko 10 % Włochów mogło poszczycić się własnym natryskiem a we Francji w 1954 tylko jedno mieszkanie na dziesięć miało wannę lub prysznic.

Promocja higieny osobistej 

teoria zarazków Pasteura – uzyskała powszechna akceptacje dopiero w XX wieku;



komisje i instytuty higieny;



szkoła jako główna instytucja edukacyjna propaguje zasady higieny wśród dzieci i młodzieży;



pierwsze „higienistki„ oraz podręczniki higieny.

Bądź czysty i pachnący 

zakrojona na szeroka skale akcja reklamowa sprawiła, ze ludzie zaczęli przywiązywać dużą

wagę do zapachu jaki wydzieli ich ciało; 

pojawiły się pachnące mydła , pierwsze antyperspiranty oraz antyseptyczne płyny do płukania jamy ustnej.

Z pól bitewnych na polki supermarketów 

podpaski higieniczne pojawiły się na runku w drugiej dekadzie XX w



wcześniej kobiety używały bawełnianych szmatek lub pranych gałganów wielokrotnego użytku



podczas pierwszej wojny światowej Cellucoton , firma z Wisconsin , produkowała na potrzeby szpitali polowych we Francji bandaże z włókna drzewnego ; tamtejsze pielęgniarki zaczęły używać ich w formie jednorazowych podkładów higienicznych. Po wojnie firma nadała im nazwę Kotex

i wynajęła jedna z chicagowskich agencji reklamowych, aby

wprowadziła ten krępujący produkt na rynek . Siła reklamy 

lata dwudzieste były dekada przełomu -

wtedy

to wykrystalizowała się koncepcja

uczynienia świata miejscem możliwie jak najczystszym i bezzapachowym; 

wejście kobiet na rynek pracy przyśpieszyło wykształcenie się „świadomości zapachu” własnego ciała;



reklama stała się bardziej pomysłowa i wyrafinowana w zaspakajaniu i kreowaniu nowych potrzeb konsumentów.

Halitosis- nieświeży oddech 

płyn Listerin został opracowany w 1879 jako chirurgiczny środek odkażający;



Bez zmiany receptury, jej właściciel, firma Lambert Pharmacal zaczął w latach 90 XIX w promować ów produkt stomatologom jako płyn do odkażania jamy ustnej;



od 1914 zaoferowano go ogółowi społeczeństwa jako płyn do codziennego płukania jamy ustnej;



poziom sprzedaży przedstawił się jednak kiepsko i prezes polecił chemikowi firmy przygotować listę zastosować preparatu. Jeden szczególnie niezrozumiały termin halitosisprzykul uwagę Lamberta i zainspirował nowa kampanie reklamowa;



z dnia na dzień 40 letnia receptura zmieniła się w absolutny przebój na rynku. Płukanie ust stało się rutynowa częścią porannej toalety Amerykanów , a roczne zyski Lamberta poszybowały ze 150 tys. dół w 1921 do 8 mln w 1928 r.

Pierwsze dezodoranty 

dezodoranty pojawiły się na rynku w latach 80 XIX w.;



Działanie ich pierwszej „generacji” opierało się na próbach zamknięcia porów i ujść gruczołów potowych woskiem;



rzadko je reklamowano z uwagi na „krępująca” naturę produktu;



w 1907 pewnie lekarz z Cincinnati uświadomił sobie , ze się poci podczas operacji. Szukając remedium wymyślił Odorno, którego receptura, bazując na chlorku glinu, powstrzymywała wydzielanie potu. Lekarz nie miał zamiaru zbijać kapitału na swoim pomyśle , jednak jego córka postanowiła udostępnić ten produkt kobietom. W 1919 powstała jedna z najbardziej

sensacyjnych reklam XX w – pierwsza poruszająca temat tabu. Płyn do higieny intymnej 

w latach 60 XX w Szwajcarzy stworzyli aerozol myjący i odświeżający kobiece genitalia;



wcześniej w tym celu wykorzystywano wilgotne chusteczki higieniczne dostępne na rynku do ponad dekady. Dezodorant stanowił zupełne novum;



Jego amerykańska wersja, FDS feminina dezodorant spray – kobiecy dezodorant w sprayu weszła na rynek w 1966 i dzięki specom od reklamy cieszyła się dość dużą popularnością;



krotko po pojawieniu się FDS weszły na rynek kolejne marki w 1973 r. już ponad 20 mln Amerykanek używało płynów i dezodorantów do higieny intymnej;



psychiatrzy, terapeuci i feministki podnieśli alarm, że i dezodorant i jego kampanie promocyjne żerują na kobiecym braku pewności siebie i lękach;



na początku lat 80-tych aerozole wypadły z łask, ale szybko zastąpiły je inne produkty.

Szal czystości w czasach współczesnych 

architekci podwyższają standard projektując domy z coraz większą ilością łazienek które wielkością i komfortem przewyższają niejednokrotnie pozostałe pomieszczenia w budynku;



Producenci preparatów do higieny osobistej prześcigają się w pomysłach oferując nam coraz szersza gamę produktów;



normy dzisiejszej higieny wiążą się nie tylko z zachowaniem czystości z powodów zdrowotnych ale stały się również przyczyna leków i fobii współczesnego człowieka.

Obrzezanie ze względów pozarytualnych 

obrzeżanie (usunięcie napletka) to obrzęd oczyszczenie lub symbol przymierza z Bogiem stosowany wśród Żydów, Muzułmanów, Aborygenów i różnych plemion afrykańskich;



w latach 70-tych XIX w. amerykańscy lekarze zaczęli uważać usunięcie napletka za postępowy zabieg sprzyjający higienie;



teoria bakteriologicznej genezy chorób przemawiała za usuwaniem napletka, pod którym gromadziły się potencjalnie zakaźne wydaliny;



obrzezanie pozasakralne było dwudziestowiecznym fenomenem, ograniczone do krajów anglojęzycznych, szczególnie popularne w Ameryce;



w 1971 r. amerykańska Academy of Pediatrics wydała oświadczenie, że nie istnieją żadne medyczne przesłanki do rutynowego usuwania napletka. Odsetek zabiegów spadł do 3,8% w Anglii, do 12% w Kanadzie, pozostając nadal najwyższy w USA – 60%.

Śnieżnobiały uśmiech 

w 2002 r. na aptecznych półkach w USA pojawił się nowy produkt przeznaczony do higieny jamy ustnej – paski wybielające zęby. Od tego momentu w Ameryce zapanował szał śnieżnobiałego uśmiechu;



stomatolodzy ostrzegają: wielokrotne używanie rozjaśniaczy może uszkodzić dziąsła oraz szkliwo;



sprzedaż produktów wybielających nadal rośnie, podobnie jak odnotowana przez dentystów liczba pacjentów, którzy ich nadużywają, ponieważ ich zęby nigdy nie są „dość białe”.

Stomatolodzy przyrównują te fanaberię do anoreksji i ostrzegają, że uleganie jej może się zakończyć koniecznością założenia koron na wszystkie zęby. Niebezpieczeństwo wyjścia bez żadnego zewnętrznego zapachu 

dzisiejszy człowiek wstydzi się własnego naturalnego zapachu. Można powiedzieć, że wręcz boi się, że „śmierdzi”. Myje się nawet kilka razy dziennie i stosuje różne preparaty o zapachy róży, mango czy limonki, żeby tylko przypadkiem inni nie poczuli fetoru jego ciała.

Po pierwsze: czyste ręce, Po drugie: czyste ręce, Po trzecie: czyste ręce. 

zdrowa normalna troska o higienę;



mysofobia- naukowa nazwa nadmiernego leku przed drobnoustrojami i brudem;



dbanie o higienę graniczące z obłędem: kieszonkowy uchwyt do metra, winylowy pas przykrywający rączkę wozak na zakupy , pojemnik na szczoteczkę do zębów, który za pomocą promieni UV zabija znajdujące się na niej bakterie ., pojemnik nad klamka w WC który co 15 min rozpyla środek dezynfekujący.

Subscribe

© Copyright 2013 - 2019 AZDOC.PL All rights reserved.