Głębia ostrości - co to jest

Głębia ostrości - co to jestGłębia ostrości, jest jednym z najważniejszych dla fotografa środków wyrazu. Ostre obiekty przyciągają uwagę widza, a rozm...

8 downloads 555 Views 178KB Size

| fotopolis.pl © | sharing >> a u d i o k s i a z k i.org |

Głębia ostrości - co to jest Głębia ostrości, jest jednym z najważniejszych dla fotografa środków wyrazu. Ostre obiekty przyciągają uwagę widza, a rozmazane cofają się na drugi plan. Jak sterować głębią ostrości piszemy w naszym poradniku. Nasze oczy, a także obiektyw aparatu fotograficznego mogą w danym momencie ostro widzieć tylko jeden punkt. Wszystko co znajduje się przed nim, jak i za nim będzie dla nas nieostre, rozmazane. Oczywiście nasze oczy mogą szybko "ustawić" ostrość także na inne obiekty, jednak wtedy inne staną się nieostre.

g r o . i

Co to jest głębia ostrości? Fotografia jest statyczna i jednowymiarowa. Oglądając gotowe zdjęcie nasze oczy nie mogą wyostrzyć obiektów, które podczas robienia zdjęcia były nieostre i zostały tak zapisane na kliszy fotograficznej. Dotyczy, to również aparatów cyfrowych, gdzie obraz zamiast na kliszy, odczytywany jest z półprzewodnikowej matrycy światłoczułej pełniącej rolę kliszy. Fotografujący stoi więc przed wyborem, co na zdjęciu ma być ostre. Musi podjąć decyzję, na który obiekt ustawić ostrość w aparacie. Przyglądając się uważnie niektórym zdjęciom można jednak zauważyć, że zakres ostrości jest większy i nie ogranicza się do jednego punktu (patrz ilustracja poniżej).

a

u

d

o i

k

s

a i

z

k

Dzieje się tak ponieważ zarówno przed, jak i za obiektem na który nastawiona jest ostrość istnieje przestrzeń, która na zdjęciu sprawia wrażenie ostrej. Przestrzeń tą nazywamy głębią ostrości . W przybliżeniu, zakres głębi ostrości przed obiektem jest dwa razy mniejszy niż za nim (rys. 1). .

1

| fotopolis.pl © | sharing >> a u d i o k s i a z k i.org |

rys. 1: zakres głębi ostrości

k

g r o . i

Obiekty znajdujące się poza zakresem głębi ostrości wyjdą na zdjęciu nieostro (rys. 2). Należy jednak pamiętać, że granica głębi ostrości nie jest linią. Po prostu im bliżej punktu ustawienia ostrości, tym obiekt ostrzejszy, a im dalej, tym bardziej rozmazany. Oddalając obiekt od punktu ustawienia ostrości osiągamy w pewnym momencie punkt, w którym jego ostrość spada poniżej akceptowanego przez nas poziomu (nie można na przykład rozróżnić szczegółów). To jest umowna granica głębi ostrości.

a

u

d

o i

k

s

a i

z

rys. 2: poza zakresem głębi ostrości obiekty są rozmazane

Gdy wykonujemy zdjęcie, często chcemy, aby wszystkie obiekty (plany) były dobrze widoczne i zachowały szczegóły. Aby to osiągnąć musimy zadbać, żeby znalazły się w zakresie głębi ostrości (rys. 3).

2

| fotopolis.pl © | sharing >> a u d i o k s i a z k i.org |

rys. 3: obiekty w zakresie głębi ostrości zachowują szczegóły

k

g r o . i

Robiąc zdjęcia możemy dążyć, aby tylko jeden obiekt był ostry (bo chcemy go na zdjęciu wyróżnić) lub starać się pokazać szczegóły większej ilości obiektów. Jednak zazwyczaj nie jest możliwe dowolne zaaranżowanie interesującego nas planu zdjęciowego. Dlatego pożądane byłoby wydłużanie (zwiększanie) lub skracanie (zmniejszanie) głębi ostrości.

a i

z

Co decyduje o głębi ostrości? Doświadczeni fotografowie potrafią w całkiem dużym zakresie sterować głębią ostrości, aby uzyskać pożądany efekt. O głębi ostrości decydują trzy podstawowe czynniki: • • •

k

wartość przysłony długość ogniskowej obiektywu odległość od fotografowanego obiektu

o i

s

O zastosowaniu jednego z nich lub ich kombinacji decydują warunki w jakich fotografujemy (ilość dostępnego światła, zakres ogniskowych obiektywu, możliwość zbliżenia się do obiektu itp.). Poniżej omówimy każdy z czynników decydujących o wielkości głębi ostrości.

u

d

Wartość przysłony To najprostsza i zarazem najbardziej efektywna metoda kontroli głębi ostrości. Podstawowa zasada brzmi: Im większa wartość przysłony, tym większa głębia ostrości . Dlatego, jeżeli na zdjęciu chcemy uzyskać małą głębię ostrości, to powinniśmy wybrać małą wartość przysłony. Na przykład f/2.8 lub f/4 w zależności o tego jaką wartość oferuje nasz obiektyw. Na rysunkach poniżej pokazano zdjęcia tego samego tematu wykonane przy takiej samej długości ogniskowej, jednak różniące się wartością przysłony (im większa wartość przysłony, tym bardziej przysłona zamknięta i mniej światła wpada przez obiektyw).

a

3

| fotopolis.pl © | sharing >> a u d i o k s i a z k i.org |

rys. 4: ogniskowa 50mm, czas 0,4s, PRZYSŁONA f/22

o i

k

s

a i

z

k

g r o . i

rys. 5: ogniskowa 50mm, czas 1/200s, PRZYSŁONA f/3.2

d

Jak widać na rys. 5 tylko środkowy kwiatek jest ostry. Głębia ostrości w tym przypadku jest tak mała, że pozostałe kwiatki są rozmazane. Dopiero zmniejszenie przysłony na rys. 4 pozwoliło pokazać ostro wszystkie trzy kaktusy. Jak widać, aby uzyskać dużą głębię należy stosować duże wartości przysłony, jak na przykład f/16 lub f/22.

a

u

Niestety użycie większej przysłony zmniejsza ilość światła padającego na kliszę. Dlatego konieczne jest wydłużenie czasu naświetlania (1/200s na rys. 5 i 0,4s na rys. 4). Może być konieczne użycie statywu, aby uniknąć poruszenia zdjęcia. Innym sposobem jest dobieranie minimalnej wartości przysłony, która w danych warunkach gwarantuje pożądaną, nie koniecznie maksymalną, głębię ostrości (na przykład f/5.6 lub f/9).

Na rys. 5 widać także, że kaktus z przodu jest bardziej rozmazany, niż ten daleko z tyłu. Ilustruje to dwa zjawiska, o których już było wspominane. Ostrość nastawiona jest na środkowy kwiatek, tak więc jej zakres z przodu wynosi 1/3 całej wartości głębi ostrości, za środkowym kaktusem wartość ta jest dwa razy większa (rys. 1) . Kaktusy są od siebie równo oddalone. Ten z produ jest bardziej

4

| fotopolis.pl © | sharing >> a u d i o k s i a z k i.org |

rozmazany, bo stoi dalej od granicy głębi ostrości niż tylny kaktus, który z kolei jest wyraźniejszy, bo bliższy umownej dalszej granicy głębi ostrości. Widać, że zjawisko głębi ostrości jest płynne. Wybór wartości przysłony jest możliwy tylko w aparatach oferujących możliwość ręcznych nastawów. Taką opcję ma większość tradycyjnych i cyfrowych lustrzanek. W przypadku innych aparatów należy sprawdzić w instrukcji obsługi lub zapytać sprzedawcę. W aparatach manualnych przysłonę ustawia się najczęściej pierścieniem na obiektywie. Natomiast w przypadku aparatów sterowanych elektronicznie (tradycyjnych i cyfrowych), należy najpierw wybrać odpowiedni tryb pracy (priorytet przysłony), oznaczany najczęściej Av lub A . W tym trybie aparat sam dobierze czas naświetlenia do wybranej wartości przysłony.

g r o . i

Jeżeli aparat nie dysponuje możliwością wyboru nastawów przysłony pozostaje skorzystać z innych metod kontroli głębi ostrości. Długość ogniskowej obiektywu Większość oferowanych na rynku aparatów wyposażona jest w obiektywy zmiennoogniskowe (zoom). Oznacza to, że fotografujący może nie ruszając się z miejsca powiększyć lub zmniejszyć obraz w aparacie. W rezultacie uzyskuje mniejszy (dłuższa ogniskowa) lub większy kadr (krótsza ogniskowa). Za krótkoogniskowe, czyli szerokokątne obiektywy uważa się szkła o ogniskowej mniejszej niż 30mm. Natomiast obiektywy tele, mają ogniskową w dłuższą niż 200mm i może ona osiągać nawet 600mm. W praktyce wykorzystuje się najczęściej obiektywy w zakresie 28-210mm i przyjmuje się, że obiektywem standardowym jest obiektyw 50mm.

a i

z

k

Wracając do głębi ostrości, tu obowiązuje zasada, że: Im dłuższa ogniskowa, tym mniejsza głębia ostrości . Oznacza, to że w przypadku bardzo szerokich kątów (np. 16mm) praktycznie nie trzeba martwić się o głębię ostrości. Jest ona tak duża, że obejmuje cały kadr. Z tego powodu obiektywy szerokokątne (również dłuższe np. 28mm) idealnie nadają się do zdjęć krajobrazowych, gdzie pożądana jest jak największa głębia ostrości. Jednak również w przypadku dłuższych ogniskowych widoczny jest wzrost zakresu ostrości (rys. 6).

a

u

d

o i

k

s

rys. 6: OGNISKOWA 75mm, czas 1/10s, przysłona f/16

5

| fotopolis.pl © | sharing >> a u d i o k s i a z k i.org |

rys. 7: OGNISKOWA 300mm, czas 1/10s, przysłona f/16

g r o . i

Ilustracje powyżej pokazują jak zwiększenie długości ogniskowej z 75mm do 300mm zmniejszyło głębie ostrości. Mimo zachowania tej samej, stosunkowo dużej wartości przysłony, kaktusy po bokach na rys. 7 są wyraźnie nieostre. Obiektywy tele są wykorzystywane do zdjęć portretowych, gdzie najważniejszy element ? twarz pozostaje ostra, natomiast tło powinno być rozmyte. W przypadku portretów ostrość powinna być ustawiana na oczy.

a i

z

k

W przypadku ekstremalnie długich obiektywów (np. 600mm) mała głębia ostrości może być problemem. Wtedy należy uważnie nastawiać ostrość.

s

Oprócz długości ogniskowej o głębi ostrości decyduje także fizyczna odległość od fotografowanego obiektu.

k

Odległość od fotografowanego obiektu Ostatnim elementem decydującym o głębi ostrości jest fizyczna odległość aparatu od fotografowanego obiektu. Zasada w tym przypadku brzmi: Im bliżej obiektu, tym mniejsza głębia ostrości . Ilustracje poniżej pokazują różnicę w głębi ostrości.

a

u

d

o i

rys. 8: ogniskowa 70mm, czas 1/200s, przysłona f/2.8, ODLEGŁOŚĆ 1m

6

| fotopolis.pl © | sharing >> a u d i o k s i a z k i.org |

g r o . i

rys. 9: ogniskowa 70mm, czas 1/200s, przysłona f/2.8, ODLEGŁOŚĆ 50cm

Jak widać na rys. 9 głębia ostrości przy dużym przybliżeniu jest tak mała, że nieostre są nawet poszczególne gałązki kaktusa. Z tym problemem borykają się fotografujący małe obiekty (owady, kwiaty). Często zdarza się, że na przykład wyostrzając na tułów motyla końcówki jego skrzydeł są już nieostre. Można temu zapobiec oddalając nieco aparat. Po wykonaniu zdjęcia można już w laboratorium powiększyć wybrany fragment kadru do odpowiednich rozmiarów. W ten sposób udaje się zachować odpowiednią głębię ostrości.

a i

z

k

Hiperfokalna Zazwyczaj, gdy wykonujemy zdjęcia dalekich obiektów, ustawiamy ostrość na wybrany obiekt. Patrząc teraz na rys. 1 (dla ułatwienia powtórzony poniżej) widać, że dużo głębi ostrości marnuje się z tyłu. Wykorzystana jest tylko 1/3 głębi dostępnej przy danej przysłonie. Łatwo się domyślić, że część zdjęcia może być nieostra.

a

u

d

o i

k

s

rys. 1: zakres głębi ostrości

Aby uzyskać ostre zdjęcie w całym kadrze, należy ustawiać ostrość mniej, więcej w jednej trzeciej odległości między aparatem, a obiektem.

7

| fotopolis.pl © | sharing >> a u d i o k s i a z k i.org |

Oblicz sobie głębię ostrości W niektórych sytuacjach sprawdzenie głębi ostrości "na oko" może być niemożliwe. Istnieje jednak specjalny wzór, który pomaga dokładnie obliczyć zakres głębi: Db = D/(1+(D*0,3*f/F^2)) i Dd = D/(1-(D*0,3*f/F^2)) Gdzie: • • • • •

Db - bliższa granica głębi ostrości Dd - dalsza granica głębi ostrości D - odległość od obiektu (zakres ostrości) f - użyta przesłona F - użyta ogniskowa

Znak "*" oznacza mnożenie, a "^2" podniesienie do drugiej potęgi. Powyższy wzór podajemy za "EOS Magazine".

a

u

d

o i

k

s

8

a i

z

k

g r o . i

Subscribe

© Copyright 2013 - 2019 AZDOC.PL All rights reserved.